SỰ LÂY LAN KÌ LẠ: LÂY LAN Ý TƯỞNG




Phim truyền hình có điểm rating cao nhất trong lịch sử là một bộ phim nhiều tập sản xuất tại Peru có tên Simplemente María. 
Nó được chiếu từ năm 1969 đến năm 1971, kể về một người di cư từ vùng quê ở dãy núi Andes đến thành phố lớn để tìm kiếm sự giàu sang. 

Khoảng chục tập đầu nói kể về những vất vả mà cô đã phải chịu đựng khi sống trong khu ổ chuột của người nhập cư. Để có tiền, ban ngày cô phải lau dọn nhà cho người khác và về đêm thì đến lớp xóa mù chữ của thầy Esteban, người mà sau này đã yêu thầm cô. 
Mẹ của Esteban là người dạy María trở thành thợ may bằng chiếc máy Singer—chính là món đồ đang đặt tại sảnh PCI Media Impact. Vào cuối tập 400, María không còn là cô giúp việc nghèo khổ nữa mà đã trở thành tổng giám đốc của một đế chế thời trang quốc tế tại Paris.

Dù chỉ mang tính giải trí thuần tuý nhưng Simplemente María đã nói lên khao khát giải thoát của những phụ nữ nhập cư, cách đối xử với những người giúp việc, và mâu thuẫn giữa những tầng lớp giai cấp trong xã hội. Bộ phim ngay lập tức trở nên nổi tiếng. Nó được khán giả xem nhiều hơn cả những trận đấu World Cup trong suốt thời gian trình chiếu.

(Hồi đó ở Việt Nam xem phim này cũng hay có bài vè:
Ma-ri-a là nhà tạo mốt
Huan-Các-lốt là đồ bỏ đi,
bà Ma-chi là người dân tộc,
con rắn độc là mụ Lau-ren...)

Thú vị thay, nhà sản xuất máy may Singer cũng hưởng lợi khi công bố doanh số tăng đến 9% ở 18 nước có chiếu phim này. Đồng thời, số lượng những người giúp việc nhà chuyển sang nghề may cũng tăng cao kỷ lục. Khi nghe Southey kể chuyện, tôi bỗng nhớ lại những nghiên cứu của Anne E. Baker về việc người dân Fiji đã bị nhiễm ý tưởng “thon gọn” sau một loạt phim truyền hình trong suốt một thời gian dài ở những năm 1990.

Cũng giống như Baker, trong mắt nhà sản xuất phim truyền hình Miguel Sabido, điều quan trọng hơn hết chính là yếu tố tâm lý đằng sau sự tương quan tình cờ này. 
Những khán giả đồng cảm sâu sắc với nhân vật Maria cũng tiếp nhận ham muốn vươn lên trong xã hội của cô, thể hiện qua khả năng biến nghề may thành một biểu tượng của việc trao quyền tự quyết số phận cho các cá nhân. Những nghiên cứu về sau cho thấy hiệu ứng này đã lan truyền, tiếp cận với những người bắt đầu chuyển sang nghề may, dù thậm chí chưa từng xem qua bộ phim.

(Trích sách SỰ LÂY LAN KÌ LẠ, nói về cách lây lan thông qua bắt chước ý tưởng, hành động, và cảm xúc. Dựa vào hiểu biết này, ta cũng có thể tự giải thích tại sao dạo này tóc ngắn kiểu nữ sinh dần lên ngôi sau khi nhiều bộ phim tình cảm học đường đình đám xuất hiện, dù rất nhiều người chưa hề xem các bộ phim này.